Anadolu Dokuma Haritası
Anadolu Dokuma Tezgahları ve Kumaşları
Fırat Neziroğlu, Anadolu’nun coğrafi işaretli kumaş dokuma tekniklerine hakimdir. Üniversitede lisans eğitimini tamamladıktan sonra Türkiye’nin dokuyuculukta öncü illerini ziyaret etmeye başlamıştır. Bu gezileri sırasında usta dokuyucularla birlikte aynı tezgahlara oturmuş, onların çırağı olarak çalışmıştır. Bu geziler sırasında unutulmuş ya da unutulmaya yüz tutmuş kumaşları da incelemiş, bu kumaşların tekrar gün yüzüne çıkması için çalışmıştır. Sektör için hazırladığı kumaş tasarımlarında bu teknikleri kullanmış, geleneksel Türk kumaşlarını günün ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde günlük kullanıma uyarlamıştır.
Anadolu’ya Getirdiği Yenilikler
Fırat Neziroğlu Anadolu’nun temel dokuma sistemi olan 2 Ayaklı tezgahlarını 4 ayaklı formatta ilk kez deneyen tasarımcıdır. 2 ayaklı dokuma tezgahı sistemlerinde Bezayağı türevli örgüler dokunmaktadır. Anadolu kumaşlarında Bezayağı, Atkı Ripsi, Çözgü Ripsi ve Panama örgüleri kullanılmasının yanı sıra renk efektleri ile çeşitli çizgili ve kareli desenler de görülmektedir. Bunun yanında 2 ayaklı dokuma tezgahları sistem itibariyle fazla harekete, dolayısıyla farklı desenlere izin vermediği için kilim dokuma tekniklerinden CİCİM de kumaşlar dokunurken desenlendirme yöntemi olarak kullanılmaktadır. Anadolu kumaşların son dönemlerinde çağdaşlaşma denemelerinde de yer yer çözgülerin gruplar halinde kendi içlerinde döndürülmesi ile dokunan AJUR tekniği de gözlemlenmektedir.
Neziroğlu, 2 ayaklı sistemi 4 ayaklı sisteme çevirdiğinde görülür ki yörelerin orijinal kumaşları kendi içlerinde çift katlı dokunabilmekte, astar atkı ve çözgülerle orijinal özelliklerinden ödün verilmeden kalınlaştırılabilmektedir. Bu Neziroğlu’nun kumaş yapı bilgisindeki ileri seviyedeki örgü bilgisinden kaynaklanmaktadır.
Şile Belediyesi ile yaptığı çalışmada ince olan ve iç gösteren Coğrafi İşaretli Şile Bezi’nin kalınlaştırılması üzerine çalışmıştır. Daha önceki denemelerde ipliğin kalınlaştırıldığını görmüş, çıkan bezin Buldan bezi olduğunu farketmiştir. Şile’ye ilk defa 4 ayaklı tezgahlar getirmiş, çift katlı bir örgü tasarlamış ve iki şile bezini aynı anda dokuyup yer yer iki katı birbirine bağlayarak kendinden Şile Bezi astarlı çift katlı kumaş elde etmiştir. Böylece Şile Bezi konstrüksiyon olarak hiç bozulmamış ancak istenen kalınlığa ulaşmıştır.
Coğrafi İşaretli Fethiye’nin Yeşil Üzümlü Dastarı için de kumaş dokuyucularını yerinde ziyaret etmiştir. Bölgenin en yaşlı dokuyucuları ile bir araya gelmiş ve sohbetler etmiştir. Yere yakın normale göre daha kısa bacakları olan dokuma tezgahında dokuyucuların dizlerinin normalden fazla büküldüğünü görmüş ve tezgahların oturma kısımlarını yeniden tasarlamıştır. Yine Fethiye’de ilk defa 4 ayaklı dokuma tezgahları ile yeni bir örgü denemiştir. Bu örgü Fethiye Belediyesi tarafından FN Dastarı olarak adlandırılmıştır.
Giresun Piraziz Köyü’nde yaklaşık 1000 Karayaka koyunu vardır. Bu koyunların yünlerinin her yıl kırkıldığı ve kırkılan yünler kalın olduğu için Yeni Zelanda’dan yün tedarik edildiği ve yünlerin %70 Yeni Zelanda Yünü, %30 karayaka koyunu yünü kullanılarak keçeleştirildiğini öğrenmiştir. Bu bilgi üzerine Giresun’a giden Neziroğlu, saf Karayaka koyunu yününden keçe tabakalar oluşturmuş bu keçe kalıplardan da ayakkabı ve bot için plakalar tasarlayıp ürettirmiştir.
Ekodoku Kooperatifi ile birlikte deprem sonrası Hatay’da buluşmuş, ipek böceklerini öldürmeden üretilen Barış İpeklerinden kumaşlar tasarlamış, bölgeye istihdam desteğinde bulunmuştur.
İstanbul Havaalanı çevresinde görülen iklim değişikliği nedeniyle Terkos ve Durusu Köylerine ziyarette bulunmuş, yöre kadınlarını üniversite derslerine alıp dokuma öğrenmeleri konusunda projeler geliştirmiştir. Proje sonunda İGA işbirliği ile köylere tezgahlar alınmış, her yıl yenilenen 6000 İGA personelinin atık olan kıyafetlerinin Uşak’ta iplik yapılmasına fikir desteği vermiş ve yöre kadınları için kumaş tasarlamıştır. Geri dönüştürülmüş ipliklerle dokunan bu kumaşların bölge ekonomisine katkıda bulunmasını sağlamıştır.
Aynı zamanda Bilişim Vadisi Giyilebilir Teknolojiler Danışmanı olarak Ulusal Kutup Kıyafeti tasarımlarının temel konstrüksiyonunu tasarlamış, Ankara Tarım Orman İl Müdürlüğü ile toprak aznalizi, bitkisel örtünün canlandırılması, çoban oryantasyonu konularında çalışmış ve Ankara Keçilerinin yeniden anavatanında yetiştirilmesinde büyük rol oynamıştır.
Aynı zamanda birbirinden farklı şehirlerdeki bu dokuyucu köylerini birbirine bağlayarak aralarında bir ağ kurmakta ve Türkiye’nin her köşesini ilmek ilmek birbirine bağlamaktadır. Örnek olarak Çanakkale Nevruz Köyü Kadınları ile Fethiye Likya Kadın Kooperatifine bir haftalık bir seyahat düzenlenmiş, dokuyucuların hem turistik gezi hem de dokuma becerilerinin birbirine tanıtılması için ortam sağlanmıştır.
Bilimin ışığında yeni kumaş konstrüksiyonları tasarlamaya devam etmektedir.
Satış Noktalarımız
